Duurzame verwijdering van dode vissen (morts), slib en uitwerpselen: hoe perslucht deel uitmaakt van een innovatieve oplossing

Dankzij hun betrouwbaarheid, veiligheid en efficiëntie bij het verwijderen van dode vissen uit aquaculturen in zee, is het gebruik van Airlift-transportsystemen de laatste tijd aanzienlijk toegenomen. Inmiddels dragen deze systemen bij aan de verdere technologische ontwikkeling omdat ze ook worden gebruikt voor het verwijderen van slib en visuitwerpselen – een belangrijke bijdrage aan duurzame aquacultuur.

Vissterfte (mortaliteit) is een natuurlijk en onvermijdelijk onderdeel van zowel wilde ecosystemen als aquacultuur. In tegenstelling tot zoogdieren brengen vissen een groot aantal nakomelingen voort, meestal in de vorm van eitjes. In het wild is de overlevingskans van deze eitjes echter erg klein – doorgaans bereikt slechts ongeveer 1% van de vissen de volwassen leeftijd. Zwakkere dieren vallen vaak ten prooi aan roofdieren voordat ze aan hun aangeboren zwakheid kunnen bezwijken.

In de aquacultuur, met name bij de zalmkwekerij, ligt het overlevingspercentrage aanzienlijk hoger, doorgaans rond de 80 procent. Dat betekent dat de meeste vissen goed gedijen, maar dat een kleiner deel – ongeveer 20 procent – helaas niet sterk genoeg is om uit te groeien tot volwassen vissen en tijdens de mestcyclus sterft. Aangezien er in aquacultuurinstallaties geen natuurlijke vijanden zijn, is het belangrijk om deze dode vissen (morts) te verwijderen, zodat ze geen ziekten en infecties kunnen overbrengen. Anders zouden ze een ernstig gevaar kunnen vormen voor de gezonde vispopulatie.

Traditionele verwijdering van dode vissen

Aquacultuurbedrijven hebben altijd al dode vissen (morts) moeten verwijderen voor een gezond ecosysteem. Bij de conventionele verwijderingsmethode worden duikers in de netkooien ingezet om de dode vissen handmatig in manden te plaatsen. Deze manden worden vervolgens met de hand uit het water gehaald. Deze methode is arbeidsintensief en tijdrovend en leidt er vaak toe dat dode vissen langere tijd in de netkooien blijven liggen. Dat is verre van ideaal, want hoe langer de dode vissen in de netkooi blijven, hoe groter het risico dat ze ziektes overdragen op de gezonde vissen.

Met de verplaatsing van de aquacultuur naar diepere, grotere en meer blootgestelde wateren kwamen de veiligheid en de uitvoerbaarheid van het inzetten van duikers echter steeds meer in het geding. Maar wat was de oplossing voor dit probleem?

Airlift-transportsystemen zijn een innovatieve oplossing

Airlift-transportsystemen zijn een innovatief alternatief voor de traditionele manier om dode vissen te verwijderen. Daarbij speelt perslucht een centrale rol: op het laagste punt van de netkooi wordt een kegel geïnstalleerd die via een slang is aangesloten op een persluchtinstallatie. Door het zogenaamde Airlift-pompprincipe worden de dode dieren efficiënt van de bodem van het bassin opgezogen en via de slang naar een centraal verzamelsysteem op een bevoorradingsvlot of -boot getransporteerd.

Daar wordt de toestand van de morts beoordeeld en statistisch geregistreerd. Vervolgens kunnen de verzamelde vissen worden verwerkt tot persvoer – een proces dat tegelijkertijd bacteriën en infecties verwijdert. Dit vispersvoer kan op verschillende manieren worden hergebruikt en biedt daarmee extra potentiële toegevoegde waarde uit een materiaal dat anders als afval zou worden beschouwd.

Het verwijderen van dode vissen (morts) met behulp van Airlift-transportsystemen wordt om verschillende redenen steeds populairder:

  • Veilig omgaan met de uitdagingen van offshore aquacultuur: de risico's die gepaard gaan met conventionele methoden voor het verwijderen van morts behoren volledig tot het verleden. Dit maakt het systeem bijzonder aantrekkelijk voor afgelegen en uitdagende omgevingen.
  • Efficiënt en betrouwbaar proces: deze methode is aanzienlijk sneller en minder arbeidsintensief dan traditionele werkwijzen.
  • Draagt bij aan het verlagen van het sterftecijfer: morts worden snel verwijderd, waardoor de verspreiding van ziekten wordt voorkomen en het sterftecijfer laag blijft.
  • Betere bescherming van het maritieme milieu: het snel verwijderen van dode vissen voorkomt de mogelijke verspreiding van ziekten in het hele maritieme ecosysteem.
  • Nauwkeurigere sterftecijfers: het regelmatig verwijderen van morts maakt een nauwkeurigere registratie van sterftecijfers mogelijk, wat in sommige regio's een belangrijke voorwaarde is voor het naleven van wettelijke voorschriften. Tegelijkertijd kunnen er gegevens over de actueel aanwezige biomassa worden verzameld, zodat de voeding optimaal kan worden aangepast en afval tot een minimum kan worden beperkt.

De volgende ontwikkelingsfase: het gebruik van Airlift-transportsystemen voor het verwijderen van slib en uitwerpselen

Binnen de context van duurzame aquacultuur is het beheer van afvalproducten zoals slib en visuitwerpselen van cruciaal belang. Deze organische afzettingen op de zeebodem trekken ontbindingsbacteriën aan, die tijdens hun stofwisseling grote hoeveelheden zuurstof verbruiken. Hierdoor kunnen er zuurstofarme of zuurstofvrije zones direct onder de kwekerij ontstaan, die grote schade kunnen toebrengen aan het omringende zeeleven.

Dankzij de vooruitgang op het gebied van Airlift-transportsystemen is er nu een veelbelovende oplossing voor dit probleem. De eerste systemen die enkele jaren geleden werden geïntroduceerd, waren al voorbereid op het gelijktijdig verwijderen van dode vissen en slib, en konden zo het ontstaan van zuurstofgebrek door slibafzettingen rechtstreeks tegengaan. Maar al gauw kwam er een nieuwe uitdaging bij: visuitwerpselen.

In het verleden was het management van uitwerpselen vooral nodig in landgebonden installaties. De open netkooi-aquacultuur profiteerde daarentegen meestal van sterke stromingen, die zorgden voor een natuurlijke verdunning. Dit had vaak slechts beperkte gevolgen voor het milieu, omdat de natuurlijke opnamecapaciteit van het leefgebied niet werd overschreden. In sommige gevallen bleek de locatie van de kwekerijen echter minder optimaal gekozen, waardoor zich uitwerpselen op de zeebodem konden afzetten. Zodra deze belasting de natuurlijke capaciteit overschreed, droegen ook deze afzettingen – net als slib – bij aan het ontstaan van zuurstofloze zones en aan de afname van de biodiversiteit.

Als gevolg daarvan verplichten sommige landen en regio's inmiddels een onafhankelijke bewaking van de zeebodem bij open netkooien voor aquacultuur. Als uit deze monitoring blijkt dat de bodemkwaliteit verslechtert, moeten de bedrijven hun biomassa verminderen. In bijzonder ernstige gevallen kan de locatie zelfs volledig worden gesloten.

Airlift-transportsystemen worden nu ook ingezet voor het verwijderen van uitwerpselen. Na het opvangen wordt het mengsel van water en vaste stoffen met behulp van een bandfilter van elkaar gescheiden. De ingedikte vaste stof wordt tijdelijk opgeslagen in een drijvende tank. Zodra deze vol is, kan het materiaal in een schip worden gepompt en bijvoorbeeld naar een biogasinstallatie worden vervoerd, zodat uit een afvalproduct een waardevolle grondstof wordt gewonnen.

Het verwijderen van uitwerpselen vermindert de ecologische druk op het omliggende ecosysteem en zorgt er tegelijkertijd voor dat de bedrijven hun volledige visquota kunnen behouden. Vooral door de trend naar onderwaterkwekerijen voor zalm, waar volledig gesloten netkooien worden gebruikt, is het verwijderen van morts met behulp van perslucht inmiddels de enige praktische optie om dode dieren efficiënt en snel te verwijderen.

Conclusie

Het verwijderen van dode vissen, slib en uitwerpselen is zowel voor de ecologische verantwoordelijkheid als voor de ecologische duurzaamheid op lange termijn van aquacultuurbedrijven een absolute noodzaak – en daarmee een basisvoorwaarde voor hun duurzame economische ontwikkeling. Geavanceerde Airlift-transportsystemen op basis van perslucht zijn een efficiënte en betrouwbare methode om dit organische afval te verwijderen.

Door de verzamelde stoffen om te zetten in waardevolle producten zoals persvoer of biogas, leveren deze systemen een belangrijke bijdrage aan het tot stand brengen van een kringloopeconomie in de aquacultuur. Dergelijke maatregelen zijn daarom essentieel en leveren een cruciale bijdrage aan een echt duurzame aquacultuur.

Afbeelding met dank aan AKVA Group.

Meer informatie

Persluchttoepassingen in de aquacultuur
Airlift-transportsystemen
Lees meer over de eisen die aan perslucht voor Airlift-transportsystemen worden gesteld, bekijk veelgestelde vragen en ontdek gespecialiseerde persluchtoplossingen van KAESER voor het verwijderen van dode vissen, slib en uitwerpselen in de aquacultuur.